Ιστορία
Γιατί το port παλαιώνεται απέναντι από το ποτάμι
Πώς το port έφτασε να παλαιώνεται στη Vila Nova de Gaia αντί στο Porto: η οριοθέτηση του 1756, ο κανονισμός αποθήκευσης του 1777, οι βάρκες rabelo και ο κανόνας εξαγωγής.
Δείτε ημερομηνίες για φάδο στη Fonseca ↗Γρήγορη απάντηση
Το port παράγεται από σταφύλια που καλλιεργούνται βαθιά μέσα στην κοιλάδα του Douro, αλλά για αιώνες παλαιωνόταν και αποστελλόταν μέσω της Vila Nova de Gaia, της πόλης απέναντι από το Porto στη νότια όχθη του Douro. Από το 1777 η Gaia ήταν ο καθορισμένος τόπος αποθήκευσης για κρασί προορισμένο για εξαγωγή, και μέχρι το 1986 το port μπορούσε να φύγει από την Πορτογαλία μόνο από τη Gaia. Το κρασί κατέβαινε τον ποταμό με επίπεδες βάρκες rabelo, και οι αποθήκες που το φιλοξενούσαν εξακολουθούν να παρατάσσονται στην πλευρά της Gaia μέχρι σήμερα.
Κρασί από πολύ μακριά ανάντη
Τα σταφύλια για το port καλλιεργούνται στην κοιλάδα του Douro, σε απότομες σχιστολιθικές πλαγιές που ξεκινούν γύρω από το χωριό Barqueiros, κάπως μακριά από το Porto προς την ενδοχώρα, και εκτείνονται ανατολικά σχεδόν μέχρι τα ισπανικά σύνορα. Το κρασί παράγεται εκεί, σε quintas όπως το Quinta do Panascal της Fonseca στη νότια όχθη του ποταμού. Αλλά για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του port, το νεαρό κρασί δεν έμενε στην κοιλάδα. Κατέβαινε στην ακτή για να παλαιωθεί, να αναμειχθεί και να πωληθεί, και το όνομα που χρησιμοποιεί ο κόσμος, port, προέρχεται από την πόλη στις εκβολές του ποταμού όπου έφτανε στην αγορά.
Πώς ξεκίνησε το αγγλικό εμπόριο
Η Wikipedia διηγείται μια ιστορία από το 1678: δύο εκπρόσωποι ενός εμπόρου κρασιού από το Λίβερπουλ, σε ταξίδι τους στο Douro, σερβιρίστηκαν ένα γλυκό, βελούδινο κρασί ενισχυμένο με οινόπνευμα από τον Ηγούμενο της Lamego, αγόρασαν ολόκληρο το απόθεμά του και το έστειλαν στην πατρίδα. Η δημοτικότητα του port στην Αγγλία αυξήθηκε μετά τη Συνθήκη του Methuen το 1703, που μείωσε τον δασμό στο πορτογαλικό κρασί σε μια εποχή που ο πόλεμος με τη Γαλλία έκοβε τις γαλλικές προμήθειες. Βρετανοί έμποροι εγκαταστάθηκαν στην αγορά, γι' αυτό τόσοι πολλοί οίκοι port φέρουν αγγλικά και σκωτσέζικα ονόματα.
Μια οριοθετημένη περιοχή το 1756
Το 1756, επί της διακυβέρνησης του Μαρκησίου του Πombal, η Πορτογαλία ίδρυσε την Εταιρεία Οίνων του Douro για να εγγυηθεί την ποιότητα του port και δίκαιες τιμές, και χάραξε τα όρια της περιοχής που επιτρεπόταν να το παράγει. Η εταιρεία έλεγχε επίσης ποιο κρασί προοριζόταν για εξαγωγή και ποιο παρέμενε στη χώρα. Αυτή η οριοθέτηση κατέστησε το Douro μία από τις πρώτες νομικά προστατευμένες οινοπαραγωγικές περιοχές παγκοσμίως, και τα ίδια όρια, επεκτεινόμενα ανατολικά με την πάροδο του χρόνου, εξακολουθούν να καθορίζουν πού μπορούν να καλλιεργούνται σταφύλια για port.
Γιατί η Gaia, όχι το Porto
Το 1777, μετά τις μεταρρυθμίσεις της Εταιρείας Οίνων του Douro, η Vila Nova de Gaia έγινε ο καθορισμένος τόπος αποθήκευσης για όλο το κρασί και το port που προοριζόταν για εξαγωγή. Η νότια όχθη του ποταμού γέμισε με lodges, τη λέξη που χρησιμοποιείται για τα κελάρια όπου το κρασί αναπαύεται σε βαρέλια πριν από την εμφιάλωση. Μέχρι το 1986 το port μπορούσε να εξαχθεί από την Πορτογαλία μόνο μέσω της Gaia, οπότε για περισσότερο από δύο αιώνες κάθε φιάλη που έφευγε από τη χώρα περνούσε από αυτά τα κτίρια. Τοπικά ονομάζονται caves, και σήμερα συγκαταλέγονται στα κύρια αξιοθέατα της πόλης.
Οι βάρκες rabelo
Το κρασί κατέβαινε τον ποταμό με βάρκες rabelo: ξύλινα φορτηγά σκάφη με επίπεδο πυθμένα και ρηχό βύθισμα, κατασκευασμένα για τα γρήγορα, ρηχά νερά του άνω Douro. Το όνομά τους σημαίνει «μικρή ουρά», από το μακρύ πηδάλιο στην πρύμνη. Ήταν ο ταχύτερος σύνδεσμος μεταξύ των αμπελώνων και της πόλης μέχρι την έλευση του σιδηροδρόμου, και η ποτάμια κυκλοφορία έπαψε όταν κατασκευάστηκαν φράγματα και δεξαμενές. Σήμερα το κρασί ταξιδεύει με βυτιοφόρα, και οι rabelo που είναι αγκυροβολημένες στην πλευρά της Gaia ανήκουν σε εταιρείες port, με αγώνα να διοργανώνεται κάθε χρόνο την Ημέρα του Αγίου Ιωάννη, 24 Ιουνίου.
Κελάρια και πολιτική
Τα lodges δεν ήταν μόνο αποθήκες. Η Φιλελεύθερη Επανάσταση του 1820 οργανώθηκε εν μέρει μέσα στα κελάρια κρασιού της Gaia πριν ξεσπάσει στο Porto. Η ίδια η ιστορία του port διατρέχει και την πολιτική της εποχής: η αφήγηση της Fonseca για την ίδια περιγράφει τον Manoel Pedro Guimaraens να αναχωρεί για το Λονδίνο το 1822 ως υποστηρικτής του φιλελεύθερου κινήματος, και να χτίζει από εκεί τις επιχειρήσεις του οίκου στην Αγγλία.
Τι βλέπετε σήμερα
Η παραποτάμια περιοχή της Gaia και το ιστορικό κέντρο του Porto αντικρίζουν το ένα το άλλο απέναντι από τον Douro, και ambos ανήκουν στην ίδια ιστορία. Η UNESCO ενέγραψε το Ιστορικό Κέντρο του Oporto, τη Γέφυρα Luiz I και τη Μονή Serra do Pilar ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς το 1996. Διασχίστε με τα πόδια τη γέφυρα Dom Luís I και τα lodges είναι αυτό που συναντάτε στη Gaia: πολλά ανοίγουν πλέον τα κελάρια τους στους επισκέπτες, και μερικά, όπως της Fonseca, προσθέτουν γευσιγνωσία με ζωντανό fado.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί τα κελάρια port βρίσκονται στη Gaia και όχι στο Porto;
Από το 1777 η Vila Nova de Gaia ήταν ο καθορισμένος τόπος αποθήκευσης για το κρασί που προοριζόταν για το εξωτερικό, και μέχρι το 1986 το port μπορούσε να εξαχθεί από την Πορτογαλία μόνο μέσω της Gaia.
Τι είναι η βάρκα rabelo;
Ένα ξύλινο φορτηγό πλοίο με επίπεδο πυθμένα που μετέφερε κρασί του Πόρτο κατά μήκος του Ντούρο προτού τα φράγματα τερματίσουν το εμπόριο του ποταμού. Οι εταιρείες του Πόρτο διατηρούν μερικά αγκυροβολημένα στην πλευρά της Gaia.
Πηγές